Pesten – Bullying

Van Susan Leurs

Twee jaar geleden pleegde in Heerlen een jongen van 15 jaar zelfmoord. Hij werd gepest.

Het nieuws dreunde overal binnen en iedereen had het erover…

Die zaterdagochtend komt Susan naar me toe en zegt dat dit voor haar de druppel is. Al langere tijd wou ze er iets mee, en hebben we er binnen de ‘masterclass’ een inspiratiesessie over gehouden. We kijken bij zo’n sessie naar het idee of concept en zoeken er een geschikte vorm bij.  Dit gaat dan o.a. over de keuze van; kleur of z/w, context, portret,  documentair landschap, suggestief etc. Al deze vormen hebben vanuit de geschiedenis van de fotografie hun kracht bewezen en hoe je ze vanuit een bepaalde insteek toepast. Het wiel is in die zin al uitgevonden. Binnen de hedendaagse fotografie is het de kunst deze kennis naar jouw hand om te zetten, oftewel jouw identiteit of eigen handtekening te creëren.

Susan is nauw betrokken bij Forum BEELDtaal. Samen hebben we zorgvuldig gekeken naar een goede fotografische ’vorm’ om deze serie op te bouwen. Zij wilde geen documentaire maken maar koos voor een directe ‘in your face’ aanpak.

Dan kom je op een ander fotografisch terrein en kan het voor een documentair fotograaf glibberig worden. Vooral als je naast de portretten, geënsceneerde foto’s wil maken kun je ongeloofwaardig overkomen. Als documentair fotograaf past deze keuze niet meteen bij je CV, en moet je wel goed weten wat je doet.

‘Pesten’ is een abstractie en je hebt te maken met vele verschillende verhalen rond hetzelfde thema. De meest voor de hand liggende keuze die je dan maakt om je verhaal fotografisch te vertalen is ‘typologie’. Typologie is een toepassing binnen de fotografie die ontstaan is in Duitsland toen in 1896 Karl Blossfeldt zijn botanische catalogus presenteerde. Blossfeldt inspireerde August Sander voor zijn portretten reeks en deze gaf het stokje weer door aan de Amerikaanse fotograaf Walker Evans, die de toepassing gebruikte voor de bijbel van de documentaire fotografie; ‘Let Us Now Praise Famous Men’. Sander en Evans’ typologie inspireerden weer Bernd en Hilla Becher voor hun Industrieel erfgoed. Dan gaat het vuurtje door naar Thomas Struth, Thomas Ruff, Richard Avedon, en Rineke Dijkstra, om er een paar op te noemen. Allen kijken naar een geschikte toepassing voor hun fotografische communicatie.

Speciaal voor het maken van de portretten voor ‘Pesten’ gaat Susan over op analoge z/w film op middenformaat. Bij een analoge camera heb je geen afleidend schermpje achterop en ben je veel meer geconcentreerd in het contact met je onderwerp. Dana Lixenberg of Fazal Sheikh zijn goede inspiratiebronnen. Zij werken extreem traag om tijdens de sessie tot een zo goed mogelijk contact met hun model te komen.

Naast de portretten en de geënsceneerde beelden die een aantal persoonlijke verhalen vertellen, zet ze ook in op ’suggestiviteit.  De reden hiervoor is om het passende gevoel en emotie over te brengen.

“Pesten heeft met dit project een gezicht gekregen. Zowel de pesters als de gepesten zijn geportretteerd en de daaronder liggende problematiek is vaak hetzelfde. Onzekerheid-identiteit-problemen thuis etc.” aldus Susan.

Fotografie heeft in haar boeiende geschiedenis talloze malen bewezen een uiterst krachtig instrument te zijn om onrechtvaardigheid de wereld uit te helpen.

Dat is in ieder geval de insteek van Susan; confronteren en aanzetten tot nadenken wat wij als toeschouwers kunnen doen om pesten aan te pakken.

Als begeleider en curator heb ik niet alleen groot respect voor haar doorzettingsvermogen, focus en persoonlijkheid, maar ben ik ook vooral gefascineerd hoe ze zich binnen de fotografische kaders in andere wateren waagt en hier op subtiele en overtuigende wijze mee weg komt. Hiermee overstijgt ze een norm en toont ze zich een ware kunstenaar en inspirator.

Als een vriend kan ik alleen maar zeggen; Susan je bent een kanjer!!

Jorgen Polman

 

Links naar tv-reportages over deze serie:

https://jeugdjournaal.nl/artikel/2261628-het-gaat-nooit-helemaal-weg-want-je-hart-is-een-stuk-afgebrokkeld.html

https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2018/susan-maakt-fototentoonstelling-impact-van-pesten/

Links naar fotoserie en expositie

http://www.susanleurs.com

https://www.centreceramique.nl